e
sv

Topraklama Nedir, Çeşitleri Nelerdir?

499 okunma — 22 Mart 2020 22:28

Elektrik enerjisi bir çok yerde kullanıyoruz ve bize bir çok fada sağlıyor. Fakat, yalıtım bozuklukları insanlar ve diğer canlılar için tehlike oluşturabiliyor. Enerji üretim, iletim ve dağıtım tesislerinde meydana gelecek kaçak akım ve yalıtım bozuklukları gibi istenmeyen durumlardan korunmak için topraklama yapmalıyız. Topraklama, can ve mal güvenliği için önem teşkil etmektedir. Topraklama, elektrikli işletme araçlarının normal işletmede gerilim altında olmayan metal kısımlarının bir iletkenle toprakla birleştirilmesidir.

Topraklama Çeşitleri;

Koruma Topraklaması

Elektrik devrelerinde meydana gelecek yalıtım hatalarını gidermek, aşırı akım koruma aygıtlarının açılmasını sağlamak ve gerilim altında olmayan iletken tesis bölümlerinin topraklayıcılara ya da topraklanmış kısmına bağlanması durumudur.

İşletme Topraklaması

Elektrikle çalışan cihazların işletme akım devresinin normal işletilmesi için normal şartlarda gerilim altında olan kısımlarının topraklanmasıdır.

Dirençsiz işletme topraklaması: Topraklama devresine direnç koymadan, direkt topraklamadır.

Dirençli işletme topraklaması: Omik, endüktif ya da kapasitif bir direnç üzerinden yapılan topraklama olup genellikle OG sistemlerinde uygulanır.

Yıldırıma Karşı Topraklama

Yıldırım düşmesi durumunda, karşımıza çıkacak durumları önlemek ve yıldırım akımını toprağa iletmek için işletme akım devresine ilişkin olmayan iletken bölümlerin topraklanmasıdır.

Fonksiyon Topraklaması

Bir tesisin veya bir işletme elemanının istenen fonksiyonu yerine getirebilmesi amacıyla yapılan topraklamadır. Yıldırım etkilerine karşı koruma, raylı sistem topraklaması, zayıf akım cihazlarının topraklaması, telsiz haberleşme sistemleri bu tip topraklamaya en iyi örneklerdir. Ayrıca statik elektriğe karşı topraklamada yapılmaktadır.

Topraklama Elemanları

Topraklamanın işlevini yerine getirmesi için gerekli olan elemanlardır.

Elektrot

Topraklamanın sağlana bilmesi için toprak veya betona gömülü olan topraklama iletkeninin bağlanıdığı geniş yüzeyli malzemedir.

Şerit Topraklayıcı

Şerit, yuvarlak iletken ya da örgülü iletkenden yapılan ve genellikle derine gömülmeyen topraklayıcılardır. Bunlar, uzunlamasına döşenebileceği gibi yıldız, halka, gözlü topraklayıcı ya da bunların bazılarının bir arada kullanıldığı biçimde düzenlenebilir. Zemin koşulları elverişli ise, şerit topraklayıcılar genel olarak 0,5 ila 1 m derinliğe gömülmelidir. Bu arada yayılma direncinin üst zemin tabakasının nemine bağlılığı ve donma olasılığı göz önünde bulundurulmalıdır. Şerit topraklayıcıların uzunluğu istenen yayılma direncine göre bulunur.

Çubuk (Derin) Topraklayıcı

Boru ya da profil çelikten yapılan ve toprağa çakılarak kullanılan topraklayıcılardır. Çubuk topraklayıcılar yere olabildiğince dik olarak çakılmalıdır. İstenen küçük yayılma direncinin sağlanabilmesi için birden çok çubuk topraklayıcının kullanılması gerekiyorsa, bunlar arasındaki açıklık, en az bir topraklayıcı boyunun iki katı olmalıdır. Toprağın üst tabakasının kuruması ve donması gibi nedenlerle paralel bağlı çubuk topraklayıcılar bütün uzunlukları boyunca etkili olmadıklarından, bunlar arasındaki uzaklık bir topraklayıcının etkili boyunun en az iki katı olmalıdır.

Levha Topraklayıcı

Dolu ya da delikli levhalardan yapılan topraklayıcılardır. Bunlar genel olarak diğer topraklayıcılara göre daha derine gömülür. Levha topraklayıcılar zemine dikey olarak gömülmelidir. Bunların boyutları gerekli yayılma direncine göre seçilir. Topraklama tesislerinde genel olarak l m X 0.5 m ile 0,7 x 0,7m‟lik bakır levhalar kullanılır. Levhanın üst kenarı toprak yüzeyinden en az 1 m aşağıda olmalıdır. Küçük bir yayılma direnci elde etmek için birden çok levha topraklayıcı kullanılması gerektiğinde bunlar arasındaki açıklık en az 3m olmalıdır. Aynı yayılma direncini sağlamak için şerit ve çubuk topraklayıcılar yerine levha topraklayıcı kullanıldığında bunlara oranla daha fazla gereç kullanılması gerekir. Bu şekilde kaz ayağı, yıldız topraklama+çubuk elektrot birleşimi kesin bir mükemmellik sağlar. Kaz ayağı biçiminde topraklama: Kaz ayağı biçiminde topraklama normal olarak topraklama iletkeni boyu 25 m’lik ve 30×2 veya 30×3 mm’lik bakır şeritten ve aşağıda açıklanan şekillerden biri ile yapılır.

Topraklama şeridi üç dal halinde toprağın 80 cm derinliğinde yelpaze biçiminde kazılmış kanalların içine yerleştirilmelidir. Bu kaz ayağının en uzun kolu 8-12 m arasında ve bir ucundan kontrol klemensi ile irtibatlandırılmalıdır. Diğer iki kolun boyu 6-9 m olmalı, uzun kola özel kaz ayağı klemensi ile bağlanmalıdır. 7

Toprağın durumu yukarıdaki şekilde kaz ayağını gerçekleştirmeyi imkansız kılıyorsa; o zaman topraklama şeridinin 25 m’lik uzunluğu muhafaza edilerek kaz ayağı değişik boylarda 3 veya 2 kol halinde tesis edilir. Kaz ayağı kolları arasında 4°lik açı olmalıdır.

Topraklamanın tesis edileceği kadar yeterli alan olmaması halinde yıldız şeklinde bir kenarı 2 m’den az olmayan açıları 60° bir eşkenar üçgen topraklama yapılır.

Topraklama elektrotları toprak ile sürekli temasta bulunduğu için korozyona (kimyasal ve biyolojik etkiler, oksitlenme, elektrolit, korozyon oluşumu ve elektroliz vb.) karşı dayanıklı malzemeden olmalıdır. Bunlar hem montaj esnasında çıkabilecek mekanik zorlanmalara karşı dayanıklı olmalı hem de normal işletmede oluşan mekanik etkilere dayanmalıdır. Beton temeline gömülen çelik ve çelik kazıklar veya diğer topraklayıcılar topraklama tesisinin bir kısmı olarak kullanılabilirler. Bağlantı Elemanları: Klemens, pabuç ve diğer yardımcı bağlantı elemanlarından oluşmaktadır, bakır ve galvanizden yapılmaktadırlar.

Özgül Toprak Direnci

Topraklayıcının veya Topraklama Tesisinin Yayılma Direnci (RE)

  • Site İçi Yorumlar

En az 10 karakter gerekli